Late

We spreken van late perimenopauze wanneer je cyclus langer wordt dan 60 dagen, of wanneer je een hele cyclus overslaat zonder zwanger te zijn. Volgens je antwoorden zit je hier al 14 tot 18 maanden in.

Heel eenvoudig gezegd: er blijven steeds minder “reserves” over in je eierstokken. Oestrogenen (de hormonen die het ritme van je cyclus bepalen) worden niet meer regelmatig aangemaakt, soms één grote piek in één keer, soms bijna niets. Progesteron, het andere cyclushormoon, dat kalmeert en de slaap ondersteunt, daalt ook, gelijkmatiger.

Het is dit grote verschil tussen de twee hormonen dat je cocktail van klachten veroorzaakt: opvliegers, slapeloosheid, angst, brain fog. Je lichaam heeft zijn chemie 35 jaar lang op deze hormonen afgestemd. Wanneer het ritme breekt, moet het hele systeem dat je stemming, je temperatuur en je slaap regelt zich voortdurend opnieuw instellen. Vandaar de vermoeidheid. Vandaar de grotere gevoeligheid voor stress.

Goed nieuws: deze late fase duurt gemiddeld 1 tot 3 jaar. Je staat dichter bij de uitgang dan bij de ingang. Het duurt geen tien jaar meer, waarschijnlijk nog 12 tot 24 maanden, afhankelijk van je genen (de leeftijd waarop je moeder de menopauze had, is de beste aanwijzing).

In deze fase is je tijdvenster voor hormoontherapie open. Dit is het ideale moment om het gesprek aan te gaan met een gynaecoloog als je klachten je beperken. Ligt je laatste menstruatie meer dan 10 jaar achter jou, dan verandert de afweging tussen voordelen en risico's. Geen drama, alleen een moment in de tijd om te kennen.

1. Slapeloosheid om 3 uur 's nachts (je hebt “heel erg” aangegeven). Op een vast uur wakker worden (tussen 3 en 4 uur 's nachts) is een klassieker. Zo komt het: 's nachts dalen je hormonen en geeft je lichaam een kleine wekprikkel, alsof iemand je om 3 uur 's nachts een kop koffie aanreikt. Drie hefbomen om op elkaar te stapelen:

• ·Basis: slaapkamer op 18 °C, volledig donker, geen cafeïne na 13.00 uur.
• ·Een niveau hoger: magnesiumglycinaat 300 mg om 21.00 uur + geen alcohol in de 4 uur voor het slapengaan (alcohol saboteert de tweede helft van de nacht).
• ·Ideaal als het na 3 weken nog niet wijkt: melatonine 0,5 tot 1 mg onder de tong op het moment dat je wakker wordt, niet bij het slapengaan.

2. Brain fog (je hebt “nogal” aangegeven). Je vergeet namen, zoekt naar woorden, leest een e-mail twee keer. Dit is geen alzheimer. Het is je brein dat van brandstof wisselt (zie het onderdeel Hersenen voor de details). Deze omschakeling duurt 6 tot 18 maanden. Drie hefbomen:

• ·Basis: omega-3 2 g per dag + flink wandelen, 30 minuten, 4 keer per week.
• ·Een niveau hoger: voeg 1 geest-lichaamsactiviteit per week toe (pilates, dansen, tafeltennis, klimmen) die coördinatie en het aanleren van bewegingen combineert.
• ·Ideaal: voeg 2 keer per week krachttraining toe (zie het onderdeel Botten). Het is de combinatie van cardio en krachttraining die na het 50e jaar de beste resultaten geeft voor het denkvermogen.

3. Angst 's ochtends (je hebt “nogal” aangegeven). 's Ochtends word je wakker met een benauwd gevoel op de borst, zonder duidelijke reden. Het is het stresshormoon (cortisol) dat te sterk stijgt, doordat het progesteron dat het vroeger afremde, is gedaald. Drie hefbomen:

• ·Basis: 10 minuten natuurlijk daglicht in het eerste uur na het wakker worden (het raam openen, 5 minuten naar buiten stappen, of in de winter een daglichtlamp) + 20 tot 25 g eiwit in de eerste 60 minuten.
• ·Een niveau hoger: 4-7-8-ademhaling (4 seconden inademen, 7 seconden vasthouden, 8 seconden uitademen), 5 minuten, twee keer per dag gedurende 3 weken. Aangetoond effect op de ochtendpiek.
• ·Ideaal als het aanhoudt: 's avonds een dagboek van 3 regels om de dag “af te sluiten”: angst 's ochtends komt vaak van een brein dat de avond ervoor niet heeft losgelaten.

4. Nachtzweten (je hebt “een beetje” aangegeven). Minder beperkend dan bij veel vrouwen, maar het hakt de slaap in stukken zonder dat je dat altijd merkt. Zijn de bovenstaande hefbomen na 6 weken niet genoeg, dan zijn er drie opties die je moet kennen:

• ·Hormoontherapie als pleister of gel in lage dosis laat opvliegers bij 85% van de vrouwen binnen 2 tot 3 weken verdwijnen. Het is de meest effectieve optie, zolang het tijdvenster open is.
• ·Een nieuwer medicijn zonder hormonen, als je liever geen hormonen gebruikt: elinzanetant (Lynkuet, in 2025 goedgekeurd door de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA) of fezolinetant (al verkrijgbaar, met controle van de lever). Zie het onderdeel “Het gesprek over hormoontherapie” voor de details.
• ·Paroxetine in lage dosis (7,5 mg per dag), de oudste optie, veel gebruikt. Vraag je huisarts ernaar als je niet snel bij een gynaecoloog terechtkunt.

De lus van 6 weken: geef jezelf één regel. Als je de 3 hefbomen van het basisniveau voor elke klacht 6 weken lang serieus volhoudt en er niets verandert, is het tijd voor het gesprek over hormoontherapie. Dat is geen verraad en geen mislukking, maar een gereedschap dat je tevoorschijn haalt wanneer de hefbomen van het dagelijks leven niet volstaan. Daarom is het ook belangrijk dat het tijdvenster nu open is.