Ons bronmateriaal,
open voor iedereen.

De referentie van de AI voor de klinische diagnose na het 45e jaar, de voorkeur voor toediening via de huid (transdermaal), het standpunt over hormoontherapie met lichaamseigen hormonen (Body Identical) en de rangorde van de niet-hormonale behandelingen.

Het Noord-Amerikaanse kader over het afstemmen van hormoontherapie op de persoon, de timinghypothese (het juiste moment om te beginnen) en het ontbreken van een willekeurige maximale duur.

De rangorde van de niet-hormonale opties tegen opvliegers (cognitieve gedragstherapie, paroxetine, venlafaxine, gabapentine, fezolinetant). Troszilverkaars (black cohosh), fyto-oestrogenen, clonidine en pregabaline blijven buiten beschouwing.

Praktische protocollen over testosteron bij vrouwen (verminderd seksueel verlangen, doseringen, controle), over progestagenen en over de controleschema’s bij hormoontherapie. Een praktische bron voor klinische hulpmiddelen in het Verenigd Koninkrijk.

Een internationaal kader dat de regionale richtlijnen over hormoontherapie, botgezondheid en cardiometabole gezondheid samenbrengt.

Het Europese standpunt over de beperkte rol van AMH en FSH na het 45e jaar, en over hun gerichte nut bij vrouwen onder de 40 om primaire ovariële insufficiëntie vast te stellen.

De eerstekeuzebehandeling van osteoporose na de menopauze, meestal alendroninezuur eenmaal per week, met botopbouwende middelen (romosozumab) wanneer de T-score lager is dan -2,5 en er ook een botbreuk is geweest.

Screening met een DEXA-scan (botdichtheidsmeting) bij alle vrouwen vanaf 65 jaar, eerder bij risicofactoren (familiegeschiedenis, lage BMI, roken, corticosteroïden, vroege menopauze).

Het referentie-instrument dat de AI aanhaalt zodra een T-score ter sprake komt: centrale DXA, interpretatie en opvolging.

Een modern onderzoek van de bloedvetten: Lp(a) minstens één keer in het leven, ApoB gericht gemeten wanneer het stofwisselingsprofiel risico loopt, de calciumscore van de kransslagaders (CAC) om het risico opnieuw in te delen, en de PREVENT-ASCVD-vergelijkingen.

Een Lp(a)-drempel van 50 mg/dL (125 nmol/L) als factor die het cardiovasculaire risico verhoogt. Wordt gebruikt om een verhoogde uitslag te duiden.

Een nieuwe categorie verhoogde bloeddruk tussen 120 en 139 / 70 en 89 mmHg, met een systolische streefwaarde van 120 tot 129 mmHg wanneer de behandeling goed wordt verdragen. Goed om te weten: dit wijkt af van ESH 2023.

Het loslaten van een universele streefwaarde voor 25-OH-D en van routinematige screening. De prioriteit is een duidelijk tekort te voorkomen en bij risicoprofielen pragmatisch aan te vullen.

Een harde regel: stop nooit met denosumab zonder dat binnen de 6 maanden daarna een bisfosfonaat het overneemt. Dit is de bron van de waarschuwing in onderdeel 6 van het rapport.

Een grote verschuiving: lokaal vaginaal oestrogeen kan worden besproken met vrouwen die borstkanker hebben gehad, nadat vochtinbrengende middelen en glijmiddelen niet hebben geholpen, als gedeelde beslissing. Extra voorzichtigheid bij aromataseremmers.

Wat dit in de praktijk betekent. De commissaris van de FDA spreekt van een wetenschappelijke correctie. De angst die voortkomt uit de doorvertaling van de WHI-studie uit 2002 is voor de meeste profielen wetenschappelijk niet langer houdbaar.

Wat dit in de praktijk betekent. De eerste NK1/NK3-optie komt beschikbaar in de VS. Een gunstiger leverprofiel dan fezolinetant, plus een extra voordeel voor de slaap.

Wat dit in de praktijk betekent. Een verplicht controleprotocol voor de leverwaarden (ALAT/ASAT): een controle vóór de start, maandelijks tijdens de eerste twee maanden, daarna na 3, 6 en 9 maanden. Onmiddellijk stoppen als ALAT/ASAT hoger zijn dan 3 keer de bovengrens van normaal samen met een bilirubine van meer dan 2 keer de bovengrens.

Wat dit in de praktijk betekent. De eerste gerichte niet-hormonale optie tegen vasomotore klachten (opvliegers en nachtzweten), uit een nieuwe klasse (een selectieve NK3-antagonist die werkt op de KNDy-neuronen in de hypothalamus).

Wat dit in de praktijk betekent. Het Verenigd Koninkrijk is de eerste markt die elinzanetant aanbiedt. Toegang via de NHS op recept. Frankrijk en de rest van Europa blijven na 2025 in beoordeling bij de EMA.

Wat dit in de praktijk betekent. De werkelijke toegang per land, bijvoorbeeld in Frankrijk, hangt af van nationale vergoedingsbesluiten. Versterkte controle van de lever, op één lijn met de FDA en de MHRA.

De heranalyse door Manson in 2024 gaf een andere kijk op de oorspronkelijke conclusies. De risico’s uit 2002 hingen samen met de gemiddelde leeftijd bij de start (63 jaar) en met het schema van geconjugeerde paardenoestrogenen plus medroxyprogesteron, niet met hormoontherapie in het algemeen.

De basis van de timinghypothese. Hormoontherapie die kort na de menopauze wordt gestart bij gezonde vrouwen verslechtert het cardiovasculaire profiel op hoofdlijnen niet.

Geen blijvend voordeel voor het denkvermogen, maar ook geen duidelijke schade. Een signaal over het mechanisme: minder amyloïdplaques in de hersenen onder transdermaal oestradiol dan onder placebo.

Bevestigt de timinghypothese voor de gezondheid van de bloedvaten. Oestradiol dat vroeg wordt gestart vertraagt de voortgang van aderverkalking (atherosclerose), een effect dat verdwijnt wanneer de start laat is.

Een kaart van de overgang in het echte leven: de mediane duur van opvliegers (7 tot 10 jaar, afhankelijk van het profiel), het verloop van stofwisseling en botten, en verschillen naar etnische herkomst.

Het risico verschilt per schema van hormoontherapie. Een overschot van ongeveer 11 gevallen van ischemische hartziekte per 1.000 vrouwen per jaar bij bepaalde orale gecombineerde vormen zonder pauze en bij tibolon. Geen duidelijk cardiovasculair signaal bij de transdermale toedieningswegen.

Geen toename van borstkanker bij hormoontherapie bij draagsters van BRCA1/2 na een risicoverlagende verwijdering van de eierstokken. Bij draagsters van BRCA1 die alleen oestrogeen gebruikten, werd een lager risico op borstkanker gezien.

De referentietekst om het zwart-witbeeld te ontmantelen waarin hormoontherapie gelijkstaat aan gevaar. Hormoontherapie is geen strategie voor primaire preventie en ook niet taboe. Ze wordt op de persoon afgestemd.

Kracht- en impacttraining met hoge intensiteit (High-intensity Resistance and Impact Training, HiRIT) is bij vrouwen met osteoporose onder begeleiding veilig en is de meest werkzame mechanische prikkel voor de botdichtheid van de lendenwervels.

Bevestigt dat het HiRIT-protocol breed toepasbaar is. Dient als methodologisch vergelijkingspunt voor vrouwen na de menopauze.

Het LIFTMOR-protocol in de praktijk, op klinische schaal. De standaard waar de AI naar verwijst als het gaat over begeleide training voor de botten.

Een daling van ongeveer 3,2 matige tot ernstige vasomotore episodes per dag na 12 weken ten opzichte van placebo, bij de dosis van 120 mg per dag. Een duidelijke verbetering van de slaap. Een gunstiger leverprofiel dan fezolinetant.

Een duidelijke werkzaamheid tegen opvliegers vanaf de allereerste behandeldag bij 45 mg per dag, ten opzichte van placebo. De wetenschappelijke basis voor de goedkeuring door de FDA in mei 2023.

Extra gewichtsverlies in de orde van 35 % ten opzichte van tirzepatide alleen, bij vrouwen na de menopauze met obesitas die de combinatie van tirzepatide en hormoontherapie gebruikten. Een signaal uit observationele gegevens, geen standaardprotocol.

Hormoontherapie die wordt voorgeschreven tegen opvliegers hangt niet samen met een verandering van het risico op dementie. Een relatief risico van 1,16, met een betrouwbaarheidsinterval dat past bij een verwaarloosbaar of geen effect. Bevestigt dat hormoontherapie niet wordt voorgeschreven om dementie te voorkomen.

Geen toename van de kankerspecifieke sterfte bij het gebruik van lokaal vaginaal oestrogeen na een diagnose borstkanker. Een gecorrigeerde hazard ratio van 0,77. Een steunpunt voor het gesprek over de tweedelijnsbehandeling van het genitourinair syndroom van de menopauze.

Hyaluronzuur herstelt de vaginale pH naar de streefwaarde (3,8 tot 4,5) en de vochtigheid van het weefsel in ongeveer 4 weken, met op korte termijn een werkzaamheid die vergelijkbaar is met die van oestrogeencrèmes.

Het kader van responsief verlangen (tegenover spontaan verlangen), dat de klinische aanpak van een laag libido in de overgang nog altijd bepaalt. De referentie voor het onderdeel Intimiteit en stemming.

21 vragen, vier subschalen (psychologisch, lichamelijk, vasomotor, seksueel), per vraag gescoord van 0 tot 3. Dit is het instrument waarmee je Decodemeno-quiz wordt gescoord.

De internationale referentie om de overgang in fases in te delen. Hiermee wordt je fase bepaald (vroege perimenopauze, late perimenopauze, vroege postmenopauze, late postmenopauze) op basis van je cyclusprofiel en je klachten.

Een gevalideerde vragenlijst om de invloed van klachten op de kwaliteit van leven te meten (vasomotor, psychosociaal, lichamelijk, seksueel). Wordt samen met Greene gebruikt voor de opvolging.

De referentieschaal voor slaap. Wordt door de AI gebruikt wanneer doorslaapproblemen en vermoeidheid op de voorgrond staan, voordat alles aan de hormonen alleen wordt toegeschreven.

Hiermee kunnen we het aandeel van angst en somberheid in de overgang meten en de duiding van klachten sturen, zonder de perimenopauze te verwarren met een ernstige depressieve stoornis.

Een kruiscontrole van de ernstniveaus en van de kijk op kwaliteit van leven. Vooral nuttig voor internationale vergelijking.

De ruggengraat van de klachtencatalogus (meer dan 47 gedocumenteerde klachten), een standpunt vóór hormoontherapie dat rekening houdt met het juiste moment om te beginnen, en een rangorde tegen pseudowetenschap.

Het hoofdstuk over voeding en stofwisseling, ontstekingsremmend eten, de duiding van periodiek vasten, en de stofwisselingsverschuiving van de perimenopauze.

Het hoofdstuk over de hersenen. Oestradiol als centrale regelaar van de energiestofwisseling van de hersenen, brain fog, het risicovenster voor de ziekte van Alzheimer en het PhytoSERM.

Het anker dat op bewijs rust. De rangorde van bewijs, een standpunt tegen pseudowetenschap, het genitourinair syndroom van de menopauze als standaardzorg, en de woordenschat rond hormoontherapie in de overgang.

Een kritische heranalyse van de WHI-studie, hormoontherapie bij vrouwen die borstkanker hebben gehad, en de criteria van Bradford Hill toegepast op beweringen over hormoontherapie en kanker.

De kijk op gezonde levensjaren (healthspan), de vier grote ziekten van het ouder worden, ApoB en cardiometabool risico, en het trainingskwadrant (zone 2, VO2max, kracht, stabiliteit).

Een biopsychosociaal kader dat de perimenopauze ziet als een keerpunt in het leven, gemicroniseerd progesteron en lokaal vaginaal oestrogeen. Gebruikt met uitdrukkelijke waarborgen: haar standpunten tegen vaccinaties en over energetische geneeskunde van na 2018 zijn uitgesloten van de kennisbasis.

Een redactionele referentie. De toon van een wijze oudere zus, de ervaring van medisch niemandsland, en de alledaagse taal van het gesprek over de overgang.