Menopauza a tycie: wiele kobiet tyje w okolicach menopauzy. W SWAN, dużym amerykańskim badaniu śledzącym kobiety w średnim wieku, waga nadal rosła w stałym tempie przez cały okres przejścia menopauzalnego. Jednak od około 2 lat przed ostatnią miesiączką do 2 lat po niej przyrost tłuszczu średnio prawie się podwoił, masa beztłuszczowa (w tym mięśnie) spadła, a tłuszcz przesunął się ku środkowi ciała. Znaczenie mają i wiek, i okres przejścia.
Zastanawiasz się, jak Twoja waga ma się do pozostałych objawów? Nasz bezpłatny quiz o perimenopauzie (na razie tylko po angielsku) zajmuje około pięciu minut.
W skrócie
- Waga łazienkowa może ukrywać zmianę. W badaniu SWAN waga w okresie przejścia rosła w swoim dotychczasowym tempie. W okolicach ostatniej miesiączki przyrost tłuszczu średnio prawie się podwoił, a masa beztłuszczowa spadła.
- „Brzuch menopauzalny” (po angielsku „menopause belly”) to określenie potoczne, a nie diagnoza medyczna. Duże amerykańskie badanie (SWAN) powiązało okres przejścia z większą ilością tłuszczu w środkowej części ciała.
- Dorośli potrzebują regularnej aktywności. Amerykański Departament Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS) podaje, że dorośli potrzebują co najmniej 150-300 minut umiarkowanej aktywności aerobowej tygodniowo oraz ćwiczeń wzmacniających mięśnie w co najmniej 2 dni.
- Uważaj na produkty na odchudzanie. Amerykańska agencja leków FDA podaje, że wiele produktów reklamowanych jako pomocne w odchudzaniu, takich jak tabletki odchudzające, suplementy i herbatki, jest prawdopodobnie zanieczyszczonych niebezpiecznymi, ukrytymi składnikami.
- Niektóre zmiany wymagają wizyty u lekarza. Przykłady to przyrost wagi z obrzękiem stóp i dusznością albo wzdęcia przez ponad 12 dni w miesiącu.
Waga to tylko jedna z wielu możliwych zmian. Zobacz nasz poradnik o objawach perimenopauzy.
Tycie w menopauzie: co pokazują badania
SWAN to skrót od Study of Women's Health Across the Nation (badanie zdrowia kobiet w całym kraju). Finansują je amerykańskie Narodowe Instytuty Zdrowia (NIH). Analiza z 2019 roku, obejmująca 1 246 kobiet, zestawiła ich wagę i skany ciała z datą ostatniej miesiączki każdej z nich. Oto średnie wyniki:
- Waga rosła o około 0,25 kg rocznie w okresie przejścia, w takim samym tempie jak wcześniej. Potem waga się ustabilizowała.
- Tłuszcz rósł o około 0,25 kg rocznie przed okresem przejścia. Od około 2 lat przed ostatnią miesiączką do około 2 lat po niej przyrost prawie się podwoił, do około 0,45 kg rocznie. W sumie dało to około 1,6 kg.
- Masa beztłuszczowa (mięśnie, woda i narządy, ale nie kości) przed okresem przejścia rosła nieznacznie, o 0,2% rocznie, a w jego trakcie spadała o 0,2% rocznie.
- Tłuszcz i masa beztłuszczowa ustabilizowały się około 2 lat po ostatniej miesiączce.
Tłuszczu przybywało, a masa beztłuszczowa spadała, co częściowo wyjaśnia, dlaczego waga nie pokazywała przyspieszenia. W badaniu brały udział kobiety czarnoskóre, chińskie, japońskie i białe, a część wzorców różniła się między grupami.
Starzenie się czy okres przejścia menopauzalnego?
Jedno i drugie ma znaczenie. Cleveland Clinic, duży szpital w USA, podaje, że sam wiek może utrudniać utrzymanie stałej wagi, bo metabolizm zwalnia, a masa mięśniowa zwykle maleje. Jednak w badaniu SWAN szybszy przyrost tłuszczu i spadek masy beztłuszczowej wiązały się z samym okresem przejścia.
Dlaczego zmienia się brzuch w menopauzie
Cleveland Clinic wyjaśnia, że „brzuch menopauzalny” nie jest diagnozą medyczną. To potoczne określenie dodatkowego tłuszczu na brzuchu, który możesz zauważyć w miarę zbliżania się do menopauzy. Przed menopauzą możesz częściej odkładać tłuszcz na biodrach i udach. Gdy poziom estrogenu spada, tłuszcz może przesuwać się w stronę brzucha.
Druga analiza SWAN obserwowała 380 kobiet. Ogólnie przejście od okresu przed menopauzą do okresu po niej wiązało się z większą ilością tłuszczu w środkowej części ciała i mniejszą w jego częściach zewnętrznych. U kobiet czarnoskórych i białych tłuszczu w środkowej części ciała przybywało w okresie przejścia prawie 5 razy szybciej. Zaczął też rosnąć głęboki tłuszcz brzuszny (tłuszcz trzewny). U kobiet japońskich w okresie przejścia nie rosło ani jedno, ani drugie.
Autorzy uznają zmiany hormonalne okresu przejścia za wiarygodne wyjaśnienie. Badanie nie analizowało jednak poziomu hormonów, diety ani aktywności. Obwód talii stopniowo rósł na każdym etapie, a głęboki tłuszcz brzuszny skoczył w okresie przejścia. Dlatego centymetr krawiecki może nie wychwycić części tej zmiany.
Cleveland Clinic dodaje, że brzuch menopauzalny sam w sobie nie jest problemem zdrowotnym. Może jednak prowadzić do odkładania się tłuszczu trzewnego, który otacza narządy i sprawia, że brzuch jest twardy. Duże ilości tego tłuszczu wiążą się z wyższym ryzykiem chorób serca i naczyń krwionośnych, nadciśnienia, wysokiego cholesterolu i wysokiego poziomu cukru we krwi.
Co pomaga według amerykańskich źródeł zdrowotnych
Ruszaj się. Wytyczne HHS dotyczące aktywności fizycznej, Physical Activity Guidelines for Americans, podają, że dorośli potrzebują umiarkowanej aktywności aerobowej, takiej jak szybki marsz czy szybki taniec, oraz ćwiczeń wzmacniających mięśnie, takich jak podnoszenie ciężarów czy pompki. Dodają, że każda ilość aktywności ma pewne korzyści zdrowotne i że aktywność zmniejsza ryzyko nadmiernego przyrostu wagi. Cleveland Clinic podaje, że trening siłowy pomaga utrzymać i budować mięśnie. Dodaje też, że ćwiczenia na mięśnie core (mięśnie tułowia) nie są w stanie zmniejszyć tłuszczu na brzuchu. Jeśli bóle stawów utrudniają ruch, zobacz nasz poradnik o zamrożonym barku i bólach stawów w perimenopauzie.
Zadbaj o sen. Cleveland Clinic pisze, że brak snu może wpływać na hormony regulujące apetyt, a uderzenia gorąca i nocne poty mogą nie dawać Ci spać. Zobacz nasz poradnik o problemach ze snem w perimenopauzie.
Stawiaj na mało przetworzone jedzenie. Cleveland Clinic proponuje posiłki oparte na produktach w naturalnej postaci, jak najmniej przetworzonych, takich jak chude białko i warzywa.
Poszukaj pomocy przy objawach. Cleveland Clinic podaje, że objawy menopauzy mogą utrudniać skupienie się na zdrowym jedzeniu i ruchu, i radzi porozmawiać z lekarzem o tym, jak sobie z nimi radzić. Jeśli jednym z nich jest zmęczenie, zobacz nasz poradnik o zmęczeniu w perimenopauzie.
Uważaj na produkty na odchudzanie
Żadne z powyższych źródeł nie sugeruje suplementu ani herbatki odchudzającej na tycie w menopauzie. FDA ostrzega przed produktami na odchudzanie. Podaje, że wiele produktów reklamowanych jako pomocne w odchudzaniu, takich jak tabletki odchudzające, suplementy i herbatki, jest prawdopodobnie zanieczyszczonych niebezpiecznymi, ukrytymi składnikami. Według FDA stanowią one poważne zagrożenie dla zdrowia i mogą nie działać.
Menopauza czy coś innego?
| Jeśli zauważasz | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Stopniowy wzrost wagi, większy obwód talii, mniej mięśni | Amerykański National Institute on Aging (NIA) podaje, że mogą się one pojawić w okresie przejścia. Według Cleveland Clinic znaczenie ma też wiek. |
| Przyrost wagi po rozpoczęciu przyjmowania leku | MedlinePlus, serwis zdrowotny amerykańskiej Narodowej Biblioteki Medycznej, wymienia tabletki antykoncepcyjne, kortykosteroidy (leki steroidowe) oraz niektóre leki na depresję, chorobę afektywną dwubiegunową, schizofrenię i cukrzycę. Nie odstawiaj żadnego z nich bez rozmowy z lekarzem. |
| Przyrost wagi razem z innymi problemami zdrowotnymi | Cleveland Clinic wymienia cukrzycę, bezdech senny, problemy z tarczycą, depresję i PCOS (zespół policystycznych jajników). |
| Obrzęki lub wzdęcia | MedlinePlus podaje, że nagromadzenie się płynu może zwiększać wagę. Amerykańskie Kolegium Położników i Ginekologów (ACOG) radzi skontaktować się z ginekologiem w sprawie wzdęć, zwłaszcza jeśli występują przez ponad 12 dni w miesiącu. |
Kiedy iść do lekarza
Cleveland Clinic podaje, że warto poruszyć ten temat z lekarzem, jeśli nadal przybierasz na wadze mimo trwałych zmian w sposobie jedzenia i ruchu. MedlinePlus radzi skontaktować się z lekarzem, jeśli przyrostowi wagi towarzyszą:
- zaparcia, wypadanie włosów lub częstsze niż wcześniej uczucie zimna
- obrzęk stóp i duszność
- niekontrolowany głód z kołataniem serca (mocnym biciem serca), drżeniem i poceniem się
- zmiany widzenia
MedlinePlus wymienia też nadmierny przyrost wagi bez znanej przyczyny. Podaje, że szybki przyrost wagi może być objawem niebezpiecznego zatrzymania płynów.
W swoich pytaniach i odpowiedziach o raku jajnika ACOG radzi skontaktować się z ginekologiem, jeśli występuje którykolwiek z poniższych objawów, zwłaszcza przez ponad 12 dni w miesiącu:
- wzdęcia lub powiększenie obwodu brzucha
- ból miednicy lub brzucha
- trudności z jedzeniem lub szybkie uczucie sytości
- częste oddawanie moczu lub nagłe parcie na mocz
ACOG podaje, że te objawy nie oznaczają, że masz raka jajnika, ale dobrze jest ustalić ich przyczynę.
Pytania do lekarza:
- Czy lek lub choroba, na przykład problem z tarczycą, mogą się do tego przyczyniać?
- Jakie badania, jeśli w ogóle, mają sens w moim przypadku?
- Ile aktywności jest dla mnie odpowiednie?
Chcesz zobaczyć, jak Twoje objawy składają się w całość? Nasz bezpłatny 5-minutowy quiz (na razie tylko po angielsku) bierze pod uwagę Twój wiek, Twój cykl i 21 częstych objawów, ocenianych według skali Greene'a (Greene Climacteric Scale). Daje szacunkową ocenę Twojej fazy, a nie diagnozę. Wynik zobaczysz, zanim poprosimy o Twój adres e-mail, a ten krok możesz pominąć. Szczegółowy osobisty raport jest dostępny odpłatnie, jeśli go chcesz. Zrób bezpłatny quiz o perimenopauzie (po angielsku)
Najczęściej zadawane pytania
Czy hormonalna terapia menopauzalna (HTM) pomaga na tycie? Cleveland Clinic podaje, że hormonalna terapia menopauzalna (HTM) nie jest terapią odchudzającą. Czy HTM ma dla Ciebie sens, zależy od Twoich objawów, historii zdrowia i ryzyka. Zapytaj lekarza.
Czy w perimenopauzie trudniej schudnąć? Cleveland Clinic podaje, że schudnięcie lub utrzymanie wagi może być w perimenopauzie trudniejsze, ale nie jest to całkowicie poza Twoim wpływem. Jej zdaniem wytrwałość liczy się bardziej niż szybkie efekty.
Czy nagły przyrost wagi w perimenopauzie jest normalny? Przeciętny przebieg jest powolny: w badaniu SWAN waga rosła o około 0,25 kg rocznie w okresie przejścia. MedlinePlus podaje, że szybki przyrost wagi może być objawem niebezpiecznego zatrzymania płynów. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli towarzyszy mu obrzęk stóp i duszność.
Źródła
- American College of Obstetricians and Gynecologists. Ovarian Cancer (najczęstsze pytania dla pacjentek). Dostęp: październik 2026.
- Cleveland Clinic. Menopause Weight Gain: Why It Happens and What To Do About It. Dostęp: październik 2026.
- Cleveland Clinic. What Causes "Menopause Belly" and What You Can Do About It. Dostęp: październik 2026.
- Greendale GA, et al. Changes in body composition and weight during the menopause transition (SWAN). JCI Insight, 2019.
- Greendale GA, et al. Changes in regional fat distribution and anthropometric measures across the menopause transition (SWAN). J Clin Endocrinol Metab, 2021.
- MedlinePlus. Weight gain: unintentional. Dostęp: październik 2026.
- National Institute on Aging. What Is Menopause? Dostęp: październik 2026.
- U.S. Department of Health and Human Services, ODPHP. Top 10 Things to Know About the Second Edition of the Physical Activity Guidelines for Americans. Dostęp: październik 2026.
- U.S. Food and Drug Administration. Weight Loss Product Notifications. Dostęp: październik 2026.
Ten artykuł ma charakter informacyjny. Nie jest poradą medyczną i nie zastępuje wizyty u lekarza. Decodemeno sprzedaje osobisty raport o perimenopauzie. Źródła sprawdzono 28 października 2026.