Decodemeno.

Andere talen: English · Deutsch · Italiano · Polski · Français

Vermoeidheid en overgang: waarom je zo moe bent en wat het nog meer kan zijn

Vermoeidheid en overgang: de perimenopauze kan je onder meer uitputten doordat je slaap wordt onderbroken. Nachtzweten, blaasklachten en stemmingsveranderingen kunnen je slaap verstoren, en op den duur kan slaaptekort tot vermoeidheid leiden. Maar ook een laag ijzergehalte, een trage schildklier, een depressie en slaapapneu kunnen vermoeidheid geven. Ben je al weken moe, neem dan contact op met je huisarts.

Weet je niet zeker of het de perimenopauze is? Onze gratis perimenopauze-quiz (voorlopig alleen in het Engels) duurt ongeveer vijf minuten.

Grafiek met vijf oorzaken van vermoeidheid die op elkaar kunnen lijken: perimenopauze, laag ijzer, trage schildklier, depressie en slaapapneu, met een paar kenmerken van elk en wat een arts kan nakijken
Vijf oorzaken van vermoeidheid die op elkaar kunnen lijken, en hoe een arts ze kan nakijken.

In het kort

  • De perimenopauze kan je moe maken via slecht slapen, maar vermoeidheid heeft veel oorzaken. MedlinePlus, de gezondheidssite van de Amerikaanse nationale medische bibliotheek, noemt onder meer bloedarmoede, schildklierziekte, depressie, angst en slaapapneu.
  • Hevige menstruaties kunnen je risico op een laag ijzergehalte verhogen. Bloedverlies is een risicofactor voor bloedarmoede door ijzertekort (te weinig rode bloedcellen doordat je te weinig ijzer hebt), zegt het Amerikaanse instituut voor hart, longen en bloed (NHLBI). In de perimenopauze kan je menstruatie heviger worden.
  • Ga naar je huisarts als je al weken moe bent. Zoek meteen hulp als de vermoeidheid samengaat met pijn op de borst, kortademigheid of gedachten om jezelf iets aan te doen.

Alle veranderingen in deze fase vind je in onze volledige gids over overgangsklachten.

Waarom je in de overgang zo moe kunt zijn

In de perimenopauze, de eerste jaren van de overgang voor je laatste menstruatie, gaan je eierstokken minder oestrogeen en progesteron aanmaken. Dat kan nachtzweten, blaasklachten en stemmingsveranderingen geven (MedlinePlus). Alle drie kunnen je slaap verstoren, zegt het Office on Women's Health van de Amerikaanse overheid (OWH). Nachtzweten kan je wakker maken. Overdag kun je je dan moe en futloos voelen, schrijft de Amerikaanse beroepsvereniging van gynaecologen (ACOG).

Op den duur kan slaaptekort leiden tot vermoeidheid en geheugenproblemen (MedlinePlus). Slaap en stemming kunnen elkaar beïnvloeden. Stemmingsveranderingen, vooral een depressie, kunnen bijdragen aan slecht slapen. Slaaptekort kan je prikkelbaar of depressief laten voelen, zegt het Amerikaanse National Institute on Aging (NIA). Meer daarover lees je in onze gids over slecht slapen in de overgang.

Keten die laat zien hoe nachtzweten, blaasklachten en stemmingsveranderingen je slaap kunnen onderbreken, waardoor je moe en vergeetachtig kunt worden, en hoe slaaptekort op zijn beurt je stemming kan verlagen
Hoe klachten van de perimenopauze via onderbroken slaap tot vermoeidheid kunnen leiden.

In de klachtenlijsten van het NIA, de Cleveland Clinic (een groot ziekenhuis in de Verenigde Staten) en het OWH staat vermoeidheid niet als aparte klacht. Het NHLBI zegt wel dat de overgang slapeloosheid, hoofdpijn en vermoeidheid kan veroorzaken. Deze vermoeidheid kom je ook tegen onder de Engelse term "menopause fatigue".

Moe door de overgang of door iets anders?

Sommige klachten van de perimenopauze lijken op die van andere aandoeningen (Cleveland Clinic).

Kan het dit zijn Hoe het eruit kan zien Wat een arts kan nakijken
Perimenopauze Nachtzweten, slecht slapen, stemmingsveranderingen Klachten, leeftijd, medische voorgeschiedenis
Laag ijzergehalte (bloedarmoede) Vermoeidheid, duizeligheid, een bleke huid, koude handen en voeten. Hevige menstruaties kunnen het risico verhogen Bloedbeeld, ferritine (opgeslagen ijzer)
Trage schildklier Vermoeidheid, gewichtstoename, het koud hebben, gewrichtspijn, dunner wordend haar, hevige of onregelmatige menstruaties TSH-bloedtest (schildklier)
Depressie Een sombere stemming of verlies van interesse, samen met vermoeidheid en veranderingen in je slaap Een gesprek met je huisarts, een onderzoek en laboratoriumtests om andere oorzaken uit te sluiten
Slaapapneu Ademhaling die tijdens de slaap stopt en weer begint, naar adem happen, slaperigheid overdag, hoofdpijn 's ochtends Slaaponderzoek
  • IJzer. Je menstruatie kan in de perimenopauze heviger worden (ACOG), en hevige menstruaties verhogen je risico op bloedarmoede door ijzertekort (NHLBI). Milde of matige bloedarmoede door ijzertekort geeft mogelijk geen klachten.
  • Schildklier. Vermoeidheid en gewichtstoename komen vaak voor en wijzen niet per se op een schildklierprobleem (de Amerikaanse National Institutes of Health, NIH). Alleen aan de klachten kun je een schildklierprobleem niet vaststellen. Gewrichts- en spierpijn staan zowel op de lijst van de perimenopauze als op die van de schildklier (zie onze gids over gewrichtspijn in de overgang).
  • Depressie. Een depressie in de perimenopauze komt bij sommige vrouwen voor (het Amerikaanse instituut voor geestelijke gezondheid, NIMH). Bij een ernstige depressie heb je het grootste deel van de tijd, minstens 2 weken lang, een sombere stemming of geen interesse meer in dingen, en dat staat je dagelijkse bezigheden in de weg.
  • Slaapapneu. Het risico van een vrouw neemt toe tijdens en na de overgang (NHLBI). Bij vrouwen komen moeheid, slapeloosheid en hoofdpijn 's ochtends vaker voor, en ze snurken mogelijk niet. Omdat de overgang ook slapeloosheid, hoofdpijn en vermoeidheid kan geven, is apneu misschien moeilijker te herkennen.
  • Andere oorzaken. Je kunt in de perimenopauze nog zwanger worden, en een arts kan een zwangerschapstest laten doen. Vitaminetekorten, zoals te weinig vitamine D of B12, zijn vaak de oorzaak van vermoeidheid (Cleveland Clinic).

Welke tests je huisarts kan voorstellen

Een arts vraagt naar je leefstijl en je medicijnen en doet een lichamelijk onderzoek. Ook kan een arts bloed- en urineonderzoek laten doen (Cleveland Clinic). Dit zijn tests die ter sprake kunnen komen:

Test Wat wordt nagekeken
Compleet bloedbeeld (CBC) Je bloedcellen en hemoglobine, een ijzerrijk eiwit. Afwijkende waarden kunnen onder meer wijzen op bloedarmoede of te weinig ijzer
Ferritine Het ijzer dat in je lichaam is opgeslagen. Een lage waarde kan wijzen op bloedarmoede door ijzertekort. Te veel ijzer kan ook zwakte of vermoeidheid geven
TSH (schildklierstimulerend hormoon) Een waarde die te hoog of te laag is, kan wijzen op een schildklierprobleem

Tests van de hormonen die je cyclus aansturen kunnen de perimenopauze niet betrouwbaar vaststellen. De waarden gaan zo op en neer dat uitslagen je op het verkeerde been kunnen zetten (Cleveland Clinic). Een bloedbeeld of ferritinewaarde buiten het normale bereik betekent niet altijd dat er een aandoening is die behandeling nodig heeft (MedlinePlus).

Wat helpt tegen vermoeidheid in de overgang?

Wat helpt, hangt af van de oorzaak. Zit onderbroken slaap erachter, dan kunnen deze stappen helpen. Vraag je huisarts welke bij je passen.

  • Slaapgewoonten. Het NIA stelt voor: een vast slaapschema, tv en apparaten buiten de slaapkamer, een stille kamer met een prettige temperatuur en laat op de dag geen cafeïne. Zelfs kleine hoeveelheden alcohol maken het moeilijker om door te slapen.
  • Regelmatig bewegen. Regelmatig bewegen blijkt je energie, stemmingswisselingen en slaapproblemen te verbeteren (Cleveland Clinic).
  • Nachtzweten behandelen. Dat kan je helpen beter te slapen. Bij nachtzweten heb je opvliegers tijdens je slaap. Een arts kan opties bespreken die de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA heeft goedgekeurd voor matige tot ernstige opvliegers, waaronder hormoontherapie en niet-hormonale medicijnen. Elke optie heeft voordelen en risico's (OWH).
  • Therapie voor slaap. Cognitieve gedragstherapie bij slapeloosheid, een vorm van gesprekstherapie waarbij je problemen aanpakt, blijkt te helpen de slaap te verbeteren bij vrouwen met overgangsklachten (NIA).

Geen van de bronnen die we gebruikten raadt een supplement aan tegen vermoeidheid zelf. Vindt een test een oorzaak, zoals een laag ijzergehalte, dan kan je huisarts die meestal behandelen of je helpen ermee om te gaan (Cleveland Clinic). Slechts enkele kruidenproducten die bij overgangsklachten worden gebruikt, zijn onderzocht op veiligheid en werkzaamheid (ACOG). Zeg het tegen je huisarts als je er een gebruikt.

Wil je zien hoe je klachten samen optellen? Onze gratis quiz van 5 minuten (voorlopig alleen in het Engels) kijkt naar je leeftijd, je cyclus en 21 veelvoorkomende klachten, gescoord met de Greene Climacteric Scale, een vragenlijst voor overgangsklachten. Je krijgt een inschatting van je fase, geen diagnose. Je ziet je uitslag voordat we om je e-mailadres vragen, en je kunt die stap overslaan. Een uitgebreid persoonlijk rapport is tegen betaling beschikbaar, als je dat wilt. Doe de gratis perimenopauze-quiz (in het Engels)

Wanneer naar de huisarts

Neem contact op met je huisarts als je al weken moe bent (MedlinePlus). De Cleveland Clinic zegt dat je eerder moet bellen als je vermoeidheid:

  • langer duurt dan een paar dagen
  • je dagelijkse bezigheden moeilijk maakt
  • plotseling begint
  • geen duidelijke reden heeft, of samengaat met gewichtsverlies

Ga naar je huisarts bij hevig bloedverlies, bloedverlies na seks of tussen twee menstruaties in, of als je opnieuw bloedverlies krijgt na een jaar zonder menstruatie (NIA). Vaginaal bloedverlies na 12 maanden zonder menstruatie is niet normaal. Ga dan meteen naar je huisarts (OWH).

Zoek meteen medische hulp als je vermoeidheid samengaat met een van deze klachten (Cleveland Clinic):

  • kortademigheid, of pijn in je borst, arm of bovenrug
  • een ongewoon snelle, trage, bonzende, fladderende of onregelmatige hartslag
  • hoofdpijn of problemen met je zicht
  • misselijkheid, overgeven of buikpijn
  • spierzwakte
  • gedachten om jezelf of anderen iets aan te doen

Denk je eraan jezelf iets aan te doen? In Nederland kun je gratis en anoniem bellen of chatten met 113 Zelfmoordpreventie (bel 113). In Vlaanderen kun je dag en nacht gratis en anoniem bellen met de Zelfmoordlijn 1813. In een levensbedreigende situatie: bel 112.

Wat je meeneemt naar je afspraak

  • Je klachten en hoeveel last je ervan hebt, een dagboek van wanneer je je het meest en het minst moe voelt (MedlinePlus), je medische geschiedenis, hormoontherapie die je hebt gebruikt en wanneer je laatste menstruatie was.
  • Een lijst van je medicijnen. Sommige kunnen vermoeidheid geven, zoals antidepressiva, antihistaminica en medicijnen tegen misselijkheid en pijn (MedlinePlus). Denk je dat een medicijn je moe maakt? Bespreek dan met je huisarts de risico's en voordelen van stoppen of van een ander middel (Cleveland Clinic).
  • Vragen uit de lijst van de Cleveland Clinic: Zijn dit klachten van de perimenopauze? Moeten er tests worden gedaan? Moet ik medicijnen of vitamines gaan slikken? Je kunt daaraan toevoegen: Kunnen een laag ijzergehalte, mijn schildklier, een depressie of slaapapneu hier ook een rol in spelen?

Veelgestelde vragen

Is extreme vermoeidheid in de overgang normaal? Onderbroken slaap door nachtzweten en andere klachten kan je moe maken. Extreme vermoeidheid kan ook andere oorzaken hebben. Praat met je huisarts als je de hele tijd moe bent, of als je er moeite mee hebt om dingen in je dagelijks leven te doen (Cleveland Clinic).

Wat helpt tegen vermoeidheid in de overgang? Dat hangt af van de oorzaak, dus eerst moet je die vinden. Zit onderbroken slaap erachter, dan kunnen vaste slaapgewoonten, regelmatig bewegen, nachtzweten behandelen en cognitieve gedragstherapie bij slapeloosheid helpen.

Hoe lang duurt vermoeidheid in de overgang (menopauze)? We vonden geen officiële schatting van hoe lang vermoeidheid zelf duurt. Klachten die met de overgang te maken hebben, kunnen tussen 2 en 8 jaar duren, en hoe lang precies verschilt sterk (NIA). Duurt het al weken, laat het dan nakijken.

Bronnen

Dit artikel is bedoeld als informatie. Het is geen medisch advies en vervangt geen bezoek aan je huisarts. Decodemeno verkoopt een persoonlijk perimenopauzerapport. Bronnen gecontroleerd op 28 oktober 2026.