In de perimenopauze, de eerste jaren van de overgang, kun je prikkelbaarder, humeuriger of huileriger worden. Mensen noemen het ook wel "woede in de overgang". Het Amerikaanse National Institute on Aging (NIA) zegt dat wetenschappers niet weten waarom deze stemmingswisselingen ontstaan. Hormonen, slecht slapen en stress kunnen meespelen. Volgens de Amerikaanse beroepsvereniging van gynaecologen (ACOG) heeft ongeveer 4 op de 10 vrouwen stemmingsklachten die op PMS lijken. Word je er moe van, praat dan met je huisarts.
Wil je een inschatting van je fase in de perimenopauze? Onze gratis perimenopauze-quiz (voorlopig alleen in het Engels) duurt ongeveer vijf minuten. Het is geen diagnose.
In het kort
- Prikkelbaarheid en stemmingswisselingen komen veel voor in de perimenopauze. Het NIA, het OWH en de Cleveland Clinic, een groot ziekenhuis in de Verenigde Staten, noemen allemaal stemmingsveranderingen zoals prikkelbaarheid.
- Woede kan ook een teken van depressie zijn. Het Amerikaanse instituut voor geestelijke gezondheid (NIMH) zegt dat depressie eruit kan zien als woede of prikkelbaarheid, en niet alleen als verdriet.
- Slaap, beweging en minder stress zijn de dagelijkse maatregelen die de bronnen noemen. Je huisarts kan ook therapie en medicijnen met je bespreken.
- Een sombere stemming of verlies van interesse gedurende 2 weken of langer is een reden om naar je huisarts te gaan. Denk je erover om jezelf iets aan te doen? In Nederland kun je gratis en anoniem bellen of chatten met 113 Zelfmoordpreventie (bel 113). In Vlaanderen kun je dag en nacht gratis en anoniem bellen met de Zelfmoordlijn 1813. Bij direct gevaar: bel 112.
Alle veranderingen in deze fase vind je in onze complete gids over overgangsklachten.
Hoe voelen stemmingswisselingen in de overgang?
Mensen spreken ook van "woede in de overgang" (in het Engels "menopause rage" of "menopausal rage"), maar geen van de medische bronnen die we lazen gebruikt het Engelse woord "rage". Ze spreken van prikkelbaarheid of stemmingswisselingen. Het woord "anger" (boosheid) gebruiken ze voor depressie en voor PMDD (premenstruele stemmingsstoornis), een ernstigere vorm van PMS. Het OWH noemt bij PMS zelf prikkelbaarheid of vijandig gedrag.
| Als je zou zeggen... | De bronnen zeggen... |
|---|---|
| "Ik heb een kort lontje." | Je kunt je humeuriger of prikkelbaarder voelen (NIA). |
| "Ik huil om niets." | Je kunt je huilerig voelen (ACOG). |
| "Het gaat goed, en dan ineens niet." | Stemmingswisselingen (Cleveland Clinic). |
| "Ik voel me niet mezelf." | Dat je je niet jezelf voelt, staat op de klachtenlijst van het OWH. |
| "Ik ben woedend en weet niet waarom." | De bronnen noemen dit prikkelbaarheid (NIA, OWH). Samen met een sombere stemming of verlies van interesse kan het een teken van depressie zijn (NIMH). |
Volgens het ACOG kunnen deze klachten op momenten komen die niets met je cyclus te maken hebben, en jarenlang zonder vast patroon optreden. Het ACOG noemt ook concentratieproblemen, die komen aan bod in onze gids over vergeetachtigheid en brain fog in de overgang.
Waardoor kunnen stemmingswisselingen ontstaan?
The Menopause Society zegt dat grote schommelingen in het oestrogeen in de perimenopauze verband kunnen houden met stemmingsklachten. Ze voegt eraan toe dat het precieze mechanisme niet bekend is. Andere factoren kunnen meespelen, en de meningen verschillen.
- Onderbroken slaap. Nachtzweten, blaasklachten en stemmingsveranderingen kunnen je slaap verstoren (OWH). Slaaptekort kan ervoor zorgen dat je je prikkelbaar of depressief voelt (NIA) en het moeilijker maken om je emoties en gedrag te beheersen (ACOG). Lees ook onze gids over slecht slapen in de overgang.
- Een zware last. Als je in de veertig of vijftig bent, kan de druk van het leven het grootst zijn, met veeleisende banen, kinderen en ouder wordende ouders (ACOG).
- Een voorzichtiger standpunt. Harvard Health Publishing, de gezondheidsuitgeverij van de Harvard Medical School in de VS, zegt dat hormoonveranderingen vrouwen waarschijnlijk niet chronisch prikkelbaar maken, al kan de onvoorspelbaarheid van de perimenopauze wel sommige periodes van prikkelbaarheid uitlokken.
Wie kan er vaker last van hebben?
- Een voorgeschiedenis van depressie. De beste voorspellers van stemmingsklachten op middelbare leeftijd zijn stress in je leven, een slechte algemene gezondheid en een voorgeschiedenis van depressie (Harvard Health Publishing). Vrouwen met het grootste risico op depressie in de perimenopauze hebben in het verleden een sombere stemming gehad (The Menopause Society).
- Een stemming die reageert op je cyclus. PMS kan erger worden naarmate je de menopauze nadert, vooral als je stemming gevoelig is voor hormoonveranderingen tijdens je cyclus (OWH).
Stemmingswisselingen, depressie of iets anders?
Sommige klachten van de perimenopauze lijken op die van andere aandoeningen (Cleveland Clinic). Deze tabel is een beginpunt voor een gesprek met je huisarts, geen test.
| Het kan zijn | Aanwijzingen uit de bronnen |
|---|---|
| PMS of PMDD | PMS is waarschijnlijk als de klachten in de 5 dagen voor je menstruatie komen, minstens 3 cycli achter elkaar, binnen 4 dagen na het begin van je menstruatie verdwijnen en je belemmeren bij een deel van je gewone bezigheden (OWH). PMDD kan extreme prikkelbaarheid geven in de week of twee voor je menstruatie. De klachten worden binnen een paar dagen na het begin van je menstruatie beter. Bij sommige mensen houden de PMDD-klachten aan tot de menopauze (Cleveland Clinic). |
| Depressie | Een sombere stemming of verlies van interesse, bijna de hele dag, bijna elke dag, minstens 2 weken lang. Veel huilen, je hopeloos, waardeloos of verdoofd voelen. Het kan zich uiten als woede of prikkelbaarheid in plaats van als verdriet (NIMH, ACOG). |
| Overactieve schildklier | Volgens het Amerikaanse instituut voor diabetes, spijsverterings- en nierziekten (NIDDK) kunnen de klachten zijn: zenuwachtigheid, prikkelbaarheid, slecht slapen, vermoeidheid, zweten en een snelle of onregelmatige hartslag. Een bloedtest kan het bevestigen. |
De meeste studies zijn het erover eens dat het risico op depressie toeneemt in de overgang (ACOG). Sommige medicijnen en aandoeningen, zoals schildklierproblemen, kunnen dezelfde klachten geven als depressie (NIMH). Een arts kan die uitsluiten.
Wat helpt volgens de bronnen
Vraag je huisarts wat bij jou past.
- Bescherm je slaap. Het ACOG raadt aan: vaste tijden om naar bed te gaan en op te staan, geen schermen in het uur voor het slapengaan en een rustige, koele, donkere slaapkamer. Het behandelen van nachtzweten kan helpen om beter te slapen (OWH).
- Beweeg. Van regelmatig bewegen is aangetoond dat het energie, stemmingswisselingen en slaapproblemen verbetert (Cleveland Clinic).
- Verlaag de stress. Alles wat stress vermindert kan helpen, zoals meditatie, yoga, muziek maken, dagboek schrijven of massagetherapie (ACOG). Het NIMH raadt aan om met mensen die je vertrouwt te praten over hoe je je voelt.
De Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA heeft geen natuurlijke producten goedgekeurd tegen depressie, en sommige kunnen een wisselwerking hebben met medicijnen op recept. Praat met je huisarts voordat je er een gebruikt (NIMH).
Behandelopties die je huisarts kan bespreken
Praat met je huisarts voordat je met een medicijn begint of ermee stopt (NIMH).
- Gesprekstherapie. Bij cognitieve gedragstherapie (CGT) leer je om gedachten en gedrag die je niet helpen ter discussie te stellen en te veranderen (NIMH). CGT en op mindfulness gebaseerde stressreductie kunnen helpen bij depressie en angst in de perimenopauze (OWH).
- Antidepressiva. Ze kunnen helpen bij depressieve en angstige klachten (ACOG).
- Hormoontherapie. Medicijnen die oestrogeen toedienen kunnen helpen bij depressie in de perimenopauze (ACOG). Hormoontherapie alleen is niet effectief bij ernstigere psychische aandoeningen (Cleveland Clinic).
Wanneer naar de huisarts
Praat over stemmingsveranderingen met je huisarts of een hulpverlener in de geestelijke gezondheidszorg (NIA). De Cleveland Clinic noemt deze redenen om hulp te zoeken.
- zelfmoordgedachten of -gevoelens (in Nederland: bel 113, in Vlaanderen: bel 1813)
- negatieve gevoelens die langer dan 2 weken duren
- niet meer genieten van dingen zoals vroeger
- je terugtrekken uit contact met anderen
- slecht slapen
- grote veranderingen in je stemming of gedrag, zoals meer prikkelbaarheid of stemmingswisselingen
Op de pagina over PMDD noemt de Cleveland Clinic ook woede die je niet kunt beheersen, het gevoel de controle te hebben verloren en gedachten om jezelf of anderen iets aan te doen als redenen om je arts te bellen. Heb je gedachten om jezelf iets aan te doen? Zoek dan direct hulp: de nummers staan hieronder.
Crisislijnen in Nederland en Vlaanderen: in Nederland kun je gratis en anoniem bellen of chatten met 113 Zelfmoordpreventie (bel 113). In Vlaanderen kun je dag en nacht gratis en anoniem bellen met de Zelfmoordlijn 1813. Bij levensgevaar: bel 112, het Europese alarmnummer (gratis).
Neem mee naar je afspraak:
- Een dagelijkse aantekening van je stemming en klachten, een paar maanden lang, in een agenda of in een app (OWH). Noteer wanneer ze begonnen, hoe lang ze duren, hoe vaak ze voorkomen en of ze je belemmeren bij je gewone bezigheden (NIMH).
- De data waarop je menstruatie begint en stopt (Cleveland Clinic), je medische voorgeschiedenis en eventuele hormoontherapie die je hebt gebruikt (OWH).
- Vragen om te stellen (Cleveland Clinic): Zijn dit klachten van de perimenopauze? Is hormoontherapie een optie voor mij?
Wil je zien wat je klachten samen zeggen? Onze gratis quiz van 5 minuten (voorlopig alleen in het Engels) kijkt naar je leeftijd, je cyclus en 21 veelvoorkomende klachten, gescoord met de Greene Climacteric Scale, een vragenlijst voor overgangsklachten. Je krijgt een inschatting van je fase, geen diagnose. Je ziet je uitslag voordat we om je e-mailadres vragen, en je kunt die stap overslaan. Een uitgebreid persoonlijk rapport is tegen betaling beschikbaar, als je dat wilt. Doe de gratis perimenopauze-quiz (in het Engels)
Veelgestelde vragen
Waarom ben ik zo boos in de perimenopauze? Wetenschappers weten niet waarom stemmingswisselingen en prikkelbaarheid ontstaan (NIA). Stressvolle gebeurtenissen in je leven, opvliegers en veranderingen in je slaap kunnen een rol spelen (The Menopause Society).
Kan woede een teken van depressie zijn? Ja. Het NIMH noemt meer woede of prikkelbaarheid als een van de tekenen van depressie. Komt dat samen met een sombere stemming of verlies van interesse, bijna de hele dag, bijna elke dag, gedurende 2 weken of langer? Praat dan met je huisarts.
Hoe lang duren stemmingswisselingen in de menopauze? De bronnen die we lazen geven geen vaste duur voor stemmingsveranderingen alleen. Klachten die met de menopauze te maken hebben kunnen tussen 2 en 8 jaar duren, en de timing verschilt sterk van vrouw tot vrouw (NIA). De meeste overgangsklachten worden beter na de menopauze, ook zonder behandeling (The Menopause Society). Vertel het je huisarts als een sombere stemming niet verdwijnt.
Bronnen
- American College of Obstetricians and Gynecologists. Mood Changes During Perimenopause Are Real. Here's What to Know. Geraadpleegd in oktober 2026.
- National Institute on Aging. What Is Menopause? en Sleep Problems and Menopause: What Can I Do? Geraadpleegd in oktober 2026.
- National Institute of Mental Health. Depression. Geraadpleegd in oktober 2026.
- 113 Zelfmoordpreventie. 113.nl; Zelfmoordlijn 1813. zelfmoord1813.be. Geraadpleegd in oktober 2026.
- Europese Commissie. 112, het Europese alarmnummer. Geraadpleegd in oktober 2026.
- Office on Women's Health. Menopause symptoms and relief en Premenstrual syndrome (PMS). Geraadpleegd in oktober 2026.
- The Menopause Society. Perimenopause en Symptoms. Geraadpleegd in oktober 2026.
- Cleveland Clinic. Perimenopause, Menopause Anxiety and Mental Health en Premenstrual Dysphoric Disorder (PMDD). Geraadpleegd in oktober 2026.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Hyperthyroidism (Overactive Thyroid). Geraadpleegd in oktober 2026.
- Harvard Health Publishing. Perimenopause: Rocky road to menopause. 2022. Geraadpleegd in oktober 2026.
Dit artikel is bedoeld als informatie. Het is geen medisch advies en vervangt geen bezoek aan je huisarts. Decodemeno verkoopt een persoonlijk perimenopauzerapport. Bronnen gecontroleerd op 29 oktober 2026.